به گزارش خبرگزاری حوزه، حجت الاسلام والمسلمین سید مجتبی نورمفیدی در نشست علمی به تبیین روشهای امام خمینی(ره) در فرآیند هنجارسازی اجتماعی پرداخت و با اشاره به اینکه روشهای هنجارسازی میتوانند مشترک باشند، اما آنچه روش امام را متمایز میکند، ارزشهای حاکم بر خودِ فرآیند هنجارسازی و محوریت شخص «هنجارساز» (امام) است بیان کرد: حضرت امام(ره) به جای اتکای صرف به هنجارهای موجود، به «تولید و اصلاح گزارههای» بنیادین کلامی و فقهی پرداختند که صلاحیتها، ویژگیهای شخصیتی ممتاز و اقدامات اولیه ایشان در این زمینه، اساس تحول جامعه بود.
وی با اشاره به اشتراک روشها و تفاوت ارزشها در هنجارسازی گفت: آنچه روش امام(ره) را متمایز میکند، ارزشهایی است که بر فرآیند هنجارسازی حاکماند و این روشها بر مدار آن ارزشها شکل گرفتهاست گفت: رسالت اصلی رهبران الهی و پیامبران هنجارسازی و شکلدهی نظم اجتماعی بر پایه ارزشهای الهی است، بنابراین هرگاه صاحبان آرمانهای بزرگ ایدهای مطرح میکنند، باید آن را در قالب قواعد پایدار در جامعه نهادینه کنند.
استاد حوزه علمیه در ادامه اظهارداشت: در منظومه فکری امام خمینی(ره)، ارزشها و آرمانها تنها در سطح ذهنی باقی نماند، بلکه به رفتارهای اجتماعی و هنجارهای عمومی تبدیل شدند. این نگرش ریشه در شخصیت امام به عنوان رهبر روحانی تربیتیافته مکتب اهل بیت (علیهم السلام) و نقش تاریخی و دینی روحانیت دارد؛ نقشی که امام برای آن مأموریتی عمیق قائل بود.
حجت الاسلام والمسلمین نورمفیدی با اشاره به صلاحیتهای علمی و عملی امام خمینی گفت: ایشان در خانوادهای دیندار و در مکتب اهل بیت (علیهم السلام) تربیت یافت و نزد برجستهترین اساتید زمان، مراتب عالی فقه، تفسیر و عرفان را کسب کرد، تا جایی که جایگاه علمی او بیبدیل بود.
استاد حوزه علمیه، شخصیت امام خمینی(ره) را در بُعد عملی نیز برجسته توصیف نمود و افزود: امام از جوانی با تهذیب نفس و مراقبتهای رفتاری و تقید به سلوک اخلاقی، الگویی روشن برای اطرافیان بود. ویژگیهای شخصیتی ایشان، از آغاز نهضت تا دوران رهبری انقلاب، همواره کمال، شهامت و استقامت را نشان میداد.
حجت الاسلام والمسلمین نورمفیدی افزود: صداقت در رفتار و گفتار امام(ره) یکی از ویژگیهای مهم ایشان بود. امام خمینی(ره) هرگز مردم را فریب نداد و مسئولان را به صداقت فرا میخواند. آنچه میگفت، ریشه در باور عمیق قلبیاش داشت؛ چرا که خود نخستین مؤمن به آرمانهایش بود و این ایمان، سخنان و رفتار او را اثرگذار میکرد. اصول و مبنای دعوت ایشان از قرآن و نهجالبلاغه گرفته شده بود.
وی اقدامات امام(ره) در ایجاد هنجارهای اجتماعی را در دو مرحله تولید گزارهها و تبدیل آنها به هنجارهای اجتماعی تقسیم کرد و اظهار داشت: امام(ره) تنها به تغییر برخی هنجارهای موجود اکتفا نکرد، بلکه به تولید و اصلاح گزارههای بنیادین کلامی و فقهی نیز پرداخت که گام مهمی در هنجارسازی بود.
حجت الاسلام والمسلمین نورمفیدی به اصلاح گزارههای کلامی مانند جهانبینی الهی، توحید، جایگاه انسان، ارتباط توحید و حکومت اسلامی، پیوند دین و سیاست، جامعیت دین و مسئله امامت و ولایت فقیه اشاره کرد.
وی در ادامه همچنین به تولید و اصلاح گزارههای فقهی امام درباره تقیه، حیَل ربا، اجتماع بر امر به معروف و نهی از منکر، و لزوم تصدی دین نسبت به حکومت پرداخت و گفت: امام فقه را از محدوده فردی به ساحت اجتماع و امت اسلامی ارتقا داد؛ امری که پایه اصلی هنجارسازی ایشان بود.
استاد حوزه علمیه ادامه داد: همچنین، بسیاری از گزارههای فقهی را امام جابهجا کرد؛ مثلاً در موضوع حیَل ربا با آن مخالفت کردند، زیرا بر این باور بودند که گرچه ظلم در ربا، حکمت آن است نه علت، اما از آن دسته حکمتهایی است که نمیتوان آن را نادیده گرفت. این نگاه، زمینهساز تبدیل چنین مفاهیمی به هنجار اجتماعی شد.
وی افزود: امام (ره) همچنین درباره فریضه امر به معروف و نهی از منکر، معتقد بود که اگر اجرای آن نیازمند مشارکت جمعی است، باید به یک عمل جمعی و وظیفه همگانی تبدیل شود. این نگرش، تکلیف فردی را به مسئولیت اجتماعی و وظیفه امت اسلامی ارتقا داد.
نظر شما